Administratieve vereenvoudiging via innovatief en data gedreven bouwen en vergunnen
Waarom zou deze regel geschrapt of aangepast moeten worden:
Het gebruik van AI heeft de wereld in sneltempo veranderd met een enorme impact op bedrijfsprocessen door het invullen en controleren van formulieren en documenten, het detecteren van ontbrekende informatie, het vergelijken ven gegevens, het vaststellen van fouten en inconsistenties, … Hierdoor kunnen routinematige handelingen efficiënter en sneller uitgevoerd worden.
Verdere digitalisering in de vergunningverlening kan dit proces efficiënter, transparanter en gebruiksvriendelijker maken voor zowel bedrijven en burgers, als voor lokale besturen, omgevingsambtenaren en adviesinstanties. Dankzij een verregaande automatisatie wordt de administratieve last voor de bevoegde ambtenaar immers beperkt, waardoor meer ruimte ontstaat voor inhoudelijke beoordeling en een kwalitatieve ondersteuning van de burger (zoals een vooroverleg).
Dit voorstel past dan ook volledig binnen de vereenvoudigingslogica van Regelrecht. Het project “Grensverleggend vergunnen”, winnaar van de Vlaanderen Hackathon 2025 op de Trefdag van Digitaal Vlaanderen, geeft al een voorsmaakje van het potentieel van AI in de vergunningverlening.
Tegelijkertijd is de bouwsector volop aan het digitaliseren. Ontwerpen van gebouwen gebeurt steeds vaker in digitale bouwmodellen (o.a. BIM) en ontwerpdata wordt gekoppeld aan energie- en materiaalprestatieberekeningen. Ontwerpen en bouwen vanuit één datamodel verkleint de foutenmarge en verhoogt de efficiëntie. Bij het aanvragen van een omgevingsvergunning wordt echter gevraagd deze gestructureerde en leesbare data aan te leveren via documenten en plannen in pdf-formaat en een beperkte set aan gestructureerde gegevens. Een tijdrovend proces waarbij een enorm potentieel aan data verloren gaat.
Er is dus nood aan een verdere doorgedreven digitaliseren van het vergunningenproces met maximaal (her)gebruik van data en toepassing van AI.
Dit voorstel past in de overkoepelende aanbeveling van “Een toekomstgerichte visie op innovatie en digitalisering in het omgevings- en vergunningenbeleid” van de klankbordgroep op het eindrapport van de Gemengde Commissie en dat door de Vlaamse Regering bijgetreden wordt in het actieprogramma inzake rechtszekere en robuuste vergunningen en geeft concreet uitvoering aan de actie “De Vlaamse overheid investeert verder in een Omgevingsloket 2.0, dat “slimmer” en “meer gebruiksvriendelijk is” uit het actieprogramma. Daarnaast zal de doorgedreven digitalisering er bij lokale besturen voor zorgen dat er minder tijd besteed wordt aan dossierbehandeling waardoor er ruimte vrijkomt voor vooroverleg, een andere prioriteit in het actieprogramma.
Betrokken ministers:
Vlaams minister van Omgeving en Landbouw, Jo Brouns
Vlaams minister-president en minister van Economie, Innovatie, Industrie, Buitenlandse Zaken, Digitalisering en Facilitair Management, Matthias Diependaele
Vlaams minister van Binnenland, Steden- & Plattelandsbeleid, Samenleven, Integratie & Inburgering, Bestuurszaken, Sociale Economie en Zeevisserij
Voorstel ter aanpassing:
Transitie naar volledig digitale en datagedreven omgevingsvergunningen als onderdeel van een verregaande administratieve vereenvoudiging op basis van digitale modellen, gestandaardiseerde data en (semi-)geautomatiseerde kwaliteitscontroles, sterk gefaciliteerd door artificiële intelligentie: het afstemmen van websites en informatiebronnen, een digitale bot die aanvragers begeleidt bij de voorbereiding en indiening van hun aanvraag en compatibiliteit van het omgevingsloket met 3D- bouwplannen en BIM-modellen (niet enkel 2D en pdf-formaat) hebben een groot potentieel.
Deze transitie vraagt een roadmap richting 2030 met stapsgewijze uitvoering waarin onder meer volgende elementen opgenomen zijn:
- Identificeren en implementeren van automatische controles en quick wins als ondersteuning van vergunningsaanvragers en -vergunningverleners
- Aanpassen van standaardformulieren en normenboeken naar datagedreven instrumenten
- Opstarten van enkele pilootprojecten met geïnteresseerde steden en gemeenten, (publieke en private) bouwheren en architecten, in nauwe samenwerking met departement Omgeving en Digitaal Vlaanderen
- Koppelingen met databanken, toetsen en berekenings- en rapporteringstools door uitwisseling van unieke data (“once only”-principe)
- Oprichten van een governance structuur